ยีน BRCA1 และ BRCA2 คืออะไร?
BRCA1 (ย่อมาจาก BReast CAncer gene 1) และ BRCA2 ( ย่อมาจาก BReast CAncer gene 2) เป็นยีนที่ทำหน้าที่สร้างโปรตีนที่ช่วยซ่อมแซมความเสียหายของดีเอ็นเอ โดยเราทุกคนมียีนทั้งสองชนิดนี้อย่างละสองชุดซึ่งได้รับจากพ่อและแม่อย่างละชุด ผู้ที่ได้รับการถ่ายทอดการเปลี่ยนแปลงของยีน (mutation หรือ pathogenic variant) ในยีน BRCA1 หรือ BRCA2 จะมีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นต่อการเกิดมะเร็งหลายชนิด โดยเฉพาะมะเร็งเต้านมและมะเร็งรังไข่ นอกจากนี้ยังมีความเสี่ยงต่อมะเร็งชนิดอื่น ๆ ด้วย ผู้ที่มียีน BRCA1 หรือ BRCA2 ที่ผิดปกติมักจะมีแนวโน้มเกิดมะเร็งในวัยที่อายุน้อยกว่าผู้ที่ไม่มียีนผิดปกติชนิดนี้
โดยทั่วไปแล้ว ผู้ที่ได้รับยีน BRCA1 หรือ BRCA2 ที่ผิดปกติมาจากพ่อหรือแม่เพียงฝ่ายเดียว มักจะยังมียีนอีกหนึ่งชุดที่เป็นปกติจากอีกฝ่ายหนึ่ง ซึ่งยีนชุดปกตินี้เพียงพอที่จะช่วยปกป้องเซลล์ไม่ให้กลายเป็นมะเร็งได้ อย่างไรก็ตาม ยีนปกตินี้อาจเกิดการเปลี่ยนแปลงหรือสูญเสียไปในช่วงชีวิตของบุคคลหนึ่ง ซึ่งเราเรียกการเปลี่ยนแปลงเช่นนี้ว่า somatic alteration (การกลายพันธุ์ที่เกิดขึ้นภายหลัง ไม่ใช่จากการถ่ายทอดทางพันธุกรรม)
ความสำคัญของยีน BRCA1 และ BRCA2 ทางชีววิทยา
BRCA1 และ BRCA2 เป็นยีนที่มีบทบาทสำคัญในการรักษาความมั่นคงของจีโนมโดยการส่งเสริมการซ่อมแซมดีเอ็นเอแบบ homologous recombination (HR) ซึ่งเป็นกระบวนการที่เซลล์ใช้เพื่อซ่อมแซมรอยร้าวสองสายของดีเอ็นเออย่างแม่นยำ โดย BRCA2 ทำหน้าที่ควบคุมและนำ RAD51 ไปยังบริเวณที่เกิดการตัดสายเพื่อให้เกิดการจับคู่เบสและแลกเปลี่ยนสายดีเอ็นเอ ในขณะที่ BRCA1 ทำงานร่วมกับโปรตีนอื่น ๆ (เช่น BARD1) ในการรับรู้และส่งสัญญาณความเสียหายของดีเอ็นเอ รวมถึงการจัดระเบียบโปรตีนที่เกี่ยวข้องกับการซ่อมแซม
โดยทั่วไปแล้ว ผู้ที่ได้รับยีน BRCA1 หรือ BRCA2 ที่ผิดปกติมาจากพ่อหรือแม่เพียงฝ่ายเดียว มักจะยังมียีนอีกหนึ่งชุดที่เป็นปกติจากอีกฝ่ายหนึ่ง ซึ่งยีนชุดปกตินี้เพียงพอที่จะช่วยปกป้องเซลล์ไม่ให้กลายเป็นมะเร็งได้ อย่างไรก็ตาม ยีนปกตินี้อาจเกิดการเปลี่ยนแปลงหรือสูญเสียไปในช่วงชีวิตของบุคคลหนึ่ง ซึ่งเราเรียกการเปลี่ยนแปลงเช่นนี้ว่า somatic alteration (การกลายพันธุ์ที่เกิดขึ้นภายหลัง ไม่ใช่จากการถ่ายทอดทางพันธุกรรม)
เมื่อเซลล์สูญเสียยีน BRCA ที่ปกติไป เหลือแต่ยีนที่กลายพันธุ์ เซลล์นั้นจะไม่สามารถซ่อมแซมดีเอ็นเอได้อย่างมีประสิทธิภาพอีกต่อไป และอาจพัฒนาไปเป็นเซลล์มะเร็งได้ในที่สุด
ความสำคัญของยีน BRCA1 และ BRCA2 ทางชีววิทยา
BRCA1 และ BRCA2 เป็นยีนที่มีบทบาทสำคัญในการรักษาความมั่นคงของจีโนมโดยการส่งเสริมการซ่อมแซมดีเอ็นเอแบบ homologous recombination (HR) ซึ่งเป็นกระบวนการที่เซลล์ใช้เพื่อซ่อมแซมรอยร้าวสองสายของดีเอ็นเออย่างแม่นยำ โดย BRCA2 ทำหน้าที่ควบคุมและนำ RAD51 ไปยังบริเวณที่เกิดการตัดสายเพื่อให้เกิดการจับคู่เบสและแลกเปลี่ยนสายดีเอ็นเอ ในขณะที่ BRCA1 ทำงานร่วมกับโปรตีนอื่น ๆ (เช่น BARD1) ในการรับรู้และส่งสัญญาณความเสียหายของดีเอ็นเอ รวมถึงการจัดระเบียบโปรตีนที่เกี่ยวข้องกับการซ่อมแซม
"การขาดหรือการทำงานบกพร่องของ BRCA1/2" ทำให้เซลล์สูญเสียความสามารถในการซ่อมแซมแบบ HR และต้องพึ่งพากลไกที่มีความแม่นยำน้อยกว่า ซึ่งเพิ่มการสะสมของการกลายพันธุ์และนำไปสู่การเกิดมะเร็งได้อย่างชัดเจนในเนื้อเยื่อที่แบ่งตัวบ่อย ๆ เช่น เต้านมและรังไข่
แหล่งอ้างอิง
ความคิดเห็น
แสดงความคิดเห็น